Свекрва

Поделбата на Македонија во 1913 година не беше крај на неправдата, туку нејзин почеток.

Со Букурешкиот договор балканските држави ја распарчија македонската територија, но веднаш потоа започна и вториот, подолготраен процес – бришењето на македонската историја.

Бугарија и Грција не се задоволија со поделбата. Нивната вистинска цел беше да докажат дека Македонија никогаш не постоела како посебна историска и национална целина. Оттука започнаа асимилациите, забраните на јазикот, промените на имиња, но и континуираните обиди македонската историја да се прикаже како „туѓа“, „измислена“ или „привремена“. Историјата стана политичко оружје.

Тоа не е политика од минатото – таа трае и денес. Денешните условувања, блокади и барања за „корекции“ на македонскиот идентитет се само модерна верзија на истата стратегија: ако не можеш да ја избришеш Македонија од картата, обиди се да ја избришеш од учебниците, архивите и колективната меморија.

Токму тука се крие вистинскиот страв на овие држави. Не страв од мала и поделена Македонија, туку од Македонија како европска реалност. Зашто влезот на Македонија во Европската Унија фактички значи надминување на поделбата од 1913 година. Не со промена на граници, туку со нивно губење на значењето.

Во Европска Унија, Македонија не се „обединува“ територијално, туку суштински. Слободното движење, заштитата на културните и јазичните права, европските стандарди за малцинства и историска вистина – сето тоа ја прави поделбата нефункционална. Вардарска, Егејска и Пиринска Македонија не се спојуваат на мапа, но се спојуваат во простор каде што асимилацијата станува невозможна.

Затоа притисокот е најсилен токму пред европските интеграции. Затоа историјата се претвора во услов. Затоа македонскиот идентитет се проблематизира. Не затоа што е слаб, туку затоа што е траен.

Европа значи крај на монополот врз толкувањето на историјата и крај на политиките што со децении живееја од негирањето на Македонија.

Поделбата од 1913 година создаде државни граници, европската иднина ја укинува нивната моќ. И токму тоа е она што најмногу ги вознемирува. Зашто Македонија можеше да биде поделена со договор, но не може да биде избришана, ниту од историјата, ниту од Европа.