Во ретроспективниот поглед низ периодот на поновата македонска историја, од аспект на воено-одбранбеното организирање во рамките на стремежите за национално ослободување, особено се значајни крајот на XIX и XX век. Всушност, изнаоѓањето на сопствениот самостоен пат кон остранување на национално-ослободителните стремежи, започнува со појавата на ајдутското движење кое има најшироки размери во текот на XVII и XVIII век, како и организираното создавање на македонската востаничка војска во втората половина на XVIII и почетокот на XIX век.

Македонското Народно Движење (Македонски Народен Покрет) или МАНАПО било левичарско движење формирано во 1936 од страна на прогресивните македонски студенти кои студирале на универзитетите во Белград и Загреб во периодот помеѓу двете светски војни.

Внатрешната македонска револуционерна организација, која што ги претставува Македонците што се борат за самоопределување, политичка слобода, самоуправување и возможно најголема социјална правда – има за цел:

Потпишаните, ја изјавуваме својата длабока убеденост дека успехот на ослободителната револуционерна борба во Македонија при денешната балканска и меѓународна политичка положба, е можен само кога таа борба ќе биде положена врз следните основи: 1. Ослободување и обединување на распарчените делови на Македонија во една наполно независна и самостојна политичка единица, во нејзините природни етнографски и географски граници.

Тиквешкото востание било објавено под старото револуционерно знаме, изработено уште во 1903 година, што грижливо се чувало уште од илинденските настани во Тиквешијата. Материјалот на знамето бил од црвена свила со разнобојни свилени конци купени од Солун.

од Димитрие Боди

Лозана, 15 декември 1918 година. Ова е апел за здружување на Македонците кои живееле во Швајцарија. Овој совет брзо се формирал со здружувањето на неколку македонски политички организации. Советот бил познат и под името Главен одбор на македонските друштва во Швајцарија.

ДВЕТЕ ДРЕВНОМАКЕДОНСКИ АЗБУКИ од ДРЕВНИОТ МАКЕДОНСКИ ДИЈАСИСТЕМ подоцна биле ОСНОВА за повеќе ДЕРИВАТНИ АЗБУКИ на некои ДРЕВНОМАКЕДОНСКИ ПЛЕМИЊА, кои составиле свои ВАРИЈАНТНИ АЗБУКИ приспособени на СВОИТЕ НАРЕЧЈА.

Дијадоси (лат. Diadochus - наследници) биле генерали во македонската војска за време на Александар Македонски, кои после неговата смрт владееле со делови од териториите на големата Македонска Империја. Честопати дијадосите меѓусебно војувале со цел да завладеат поголема територија. После четириесетина години војни помеѓу дијадосите се формирале три позначајни династии:

После смрта на Спитамен и бракот со Роксана (Рошанак на Бактриски), Александар ги зацврстува своите нови позиции во Централна Азија. Во 326 г.п.н.е. Александар конечно е подготвен да се посвети на освојувањето на Индија. Александар ги повикува сите водачи на племињата од Гандара, територија на север од денешен Пакистан, да му се покорат и да тргнат со него. Амби, владетелот на Таџила, чие кралство се простирало од Индус до Џелум, така и направил. Но водачите на некои кланови, како например Асапсиос и Асакеноис, познати во Индиските текстови како Ашвајани и Ашвакајани (имињата асоцираат на природата на нивните заедници, во Санскритскиот јазик Ашва значи коњ), одбиле да се покорат.

Народите на Балканот се подложени на мн. асимилаторски процеси, некои насилни, некои со културно-интересно влијание.

- Во XVIII и XIX век се формираа нови држави на Балканот. Македонците се меѓу последните кои се изборија за обнова на својата државност.Тоа е обнова на државата затоа што Македонија како држава постоела и порано за разлика од некои новосоздадени држави во соседство.