|
|
| Од мемоарите на Трифун Михаилов (4. дел) |
|
роден во 1925 година с. Гугово Воденска околија Сабајле околу осум часот се отвори железната врата и како што очекувавме, ме викнаа прво мене. - Ти момче дојди со нас. Кога излегував бајче Кољо (ние во селото за чичко викавме бајче) ми рече: Не се плаши малечок! И јас само му намигнав и си излегов со полицајците. Се качивме горе,во зградата и полицајците тропнаа на една врата. Влеговме во собата и гледам покрај масата седеше еден човек. Кога ме виде се насмеа и ми рече: Еее! Дечко,кај си,како си? како да ми е пријател. Јас го гледам и се сеќавам што ми велеа нашите таму долу во ќелијата. Ми вика: Дојди седи до мене,јас татко ти го знам, сум бил кај вас дома, ние сме пријатели со него! Кажи ми каде е татко ти, треба да му поставам само едно прашање и ќе го пуштиме да си оди. Јас само молчев, ништо не зборев, ама се мислев - Аха, ќе ти кажам каде е..... Ти сега ќе си одиш дома, а утре заедно со татко ти ќе дојдеш тука. - ми рече. После ме погали по главата и ми рече да си одам. Кога ми се смешкаше приметив од левата страна имаше еден златен заб, тоа никогаш нема да го заборавам, зошто толку фино ми збореше, за да му поверувам. Беше четврток, значи јас требаше утре да дојдам со татко ми тука. Кога ми ја отворија вратата јас само излетав од таму и со трчање стигнав од Владово до нашето село Гугово. Кога стигнав во селото неможев да дишам. Мајка ми со другите жени беа собрани во дворот и чекаа да слушнат некој абер за мажите. Кога ги видов почнав да плачам и тие заедно со мене плачеа. Влеговме внатре и сите жени се собраа да слушнат кај се другите. Една жена ме праша зошто само мене ме пуштија и реков дека сум најмал и дека треба да го викнам татко ми. Другите се во затвор, им реков. Откога си отидоа сите жени јас на мајка ми и кажав се по ред. Откога ме сослуша мајка ми, рече: Сега татко ти ни ти не можеш да го најдеш, тој мора да се крие! Ќе те одведе до татко ти нашето куче Мурџо, тој знае каде е татко ти. Ми наполни една торба со јадење и ми рече да одам само по кучето. Излеговме во дворот и јас го викнав Мурџо,почна да се гали и да се радува - Ајде Мурџо! Води го кај сајбијата! рече мајка ми и тој тргна веднаш низ портата, а јас по него... Штом излеговме од селото јас почнав да брзам. Мурџо брзаше напред, а јас по него да го стигнам, но сепак тој стигна пред мене.Татко ми и другите со него чим го виделе Мурџо, знаеле дека е некој нивен, некој пријател. Кога ме видоа, татко ми ме гушна силно и почнаа веднаш да ме прашуваат што се случило. Јас им раскажав дека не одведоа во затвор кај главниот Кумијанос и само мене другиот ден ме пуштија за да го викнам татко ми. Утре петок требаше да одиме таму, во Владово. Му реков на Кумјанос: Добро ќе го викнам татко ми! и ме пуштија. Кога им раскажав се, татко ми ми рече: Синко ако отидам таму повеќе дома нема да се вратам. А тие што останаа во затворот ќе бидат многу тепани и малтретирани и на крај ќе ги пуштат.Ти повторно се спаси од ќотек! И навистина така беше. Кутриот Петре кога се врати дома беше целиот модар и повторно мајка ми го врза со кромид. Така лежеше неколку дена во постела не можеше да стане. Минуваа деновите исполнети со страв. Јас со татко ми се криевме по шумите, по плевните. Дојде 1946 година, тогаш почнаа да се појавуваат групи партизани, политичари и почнаа да ги агитираат луѓето против грчката влада. За нас македонците таа година беше најтешка. Еден ден во септември, еден комшија се женеше, имаше свадба. Јас тој ден не отидов на свадба, инаку без мене не поминуваше ништо во селото без мое присуство. Ама, тој ден не отидов. По некое време дојде еден комшија и и побара на мајка ми газа или некоја крпа ако има. Јас се прашував зошто му се тие крпи?! Мајка ми ме искара зошто сум дома, зошто не одам на свадба, јас излегов и се сокрив. Го чекав чичко Ѓорѓи да видам каде ќе оди. Кога излезе чичко Ѓорѓи, јас по него, сакав да видам кој е ранет. Го пратев до местото кај што беше собрана една група луѓе, тогаш го видов Ване Рочката од село Месимер. Кога ме видоа, не можеа да ме истераат од таму. Ми велат сето ова што го виде немој на никој да кажуваш, ќе ти кажеме се како што се случи, ама да ќутиш! И тогаш ми раскажаа што всушност се случило. Како што реков пред тоа, имавме многу шпиони, Ване беше ранет од еден шпион. Вечерта се собрале неколку души и во планината го чекале шпионот. Него сите го знаевме беше од нашето село, со себе секогаш носеше пиштол и јаваше на коњ. Тоа беше Мита, беше падар и секогаш се моткаше по шумата. Тогаш ми стана јасно зошто толку си ја сакаше работата, затоа што гледаше кај има партизани,и кој каде иде. Му направиле заседа, кога стигнал до местото му викнале: Стој! Полиција! - Ама тој мајчин, знаел дека не е полиција и сакал да бега, во тој момент му се нафрлиле сите, ама тој го извадил пиштолот и почнал да пука и така го ранил Ване Рочката. Но бидејќи партизаните биле побројни, го фатиле и го однеле далеку во шумата и повеќе не го видовме. На другиот ден јас заедно со татко ми отидовме да ги пасиме свињите кај манастирот. Одејќи по патот,ја сретнавме жена му на падарот (шпионот Мита) таа се викаше Спаса. - Добар ден, чичко Томе! -Добар ден! одговори татко ми. - Кај одиш?! Ја праша татко ми. Таа му вели - Вчера Мита не си дојде дома, да не знаеш каде е? -Ќе си дојде, ме погледна мене и пак рече - Ќе си дојде! |
